شناسه متن : 1108
1396/8/24 - 07:50 2017-11-15 07:50:00
بخش اصلی کتاب «سیری در سیرۀ نبوی» شامل هشت سخنرانی است که در ایام فاطمیه سال 1396 هجری قمری مطابق با فروردین 1354 هجری شمسی در مسجد جامع بازار تهران ایراد شده است...

سیری در سیرۀ نبوی (ص)

بخش اصلی کتاب «سیری در سیرۀ نبوی» شامل هشت سخنرانی است که در ایام فاطمیه سال 1396 هجری قمری مطابق با فروردین 1354 هجری شمسی در مسجد جامع بازار تهران ایراد شده است...
 
مقدمه
 
بخش اصلی کتاب  «سیری در سیره نبوی » شامل هشت سخنرانی است که در ایام فاطمیه سال 1396 هجری قمری مطابق با فروردین 1354 هجری شمسی در مسجد جامع بازار تهران ایراد شده است. آنگونه که از مقدمه اثر برداشت می شود، بحث  «سیره نبوی » بخشی از مباحث استاد در زمینه  «منابع شناخت از نظر اسلام » بوده است. 
 
استاد مطهری در مباحث سیره نبوی، رویکردی تازه در نحوه مواجهه با معصومین(ع) بنا نهاده است که بعدها دیگر محققین در این زمینه از استاد الهام گرفته اند. به نظر می رسد از دیدگاه استاد مطهری، مواجهه ی صحیح با معصومین(ع) مواجهه ای هدایت جویانه است که البته از پیشفرض ها و مبانی متناسب خود برخوردار است مانند حجیت کلام و رفتار معصومین(ع) و نیز امکان استخراج منطق عملی ثابت و فرازمانی از سخن و عمل آنان. 
 
کتاب  «سیری در سیره نبوی » تنها کتابی نیست که به این موضوع اختصاص دارد. بلکه در دیگر آثار استاد نیز این موضوع قابل پیگیری و جستجو است. آنچه برای خواننده این اثر و دیگر آثار مرتبط استاد باید مورد توجه قرار گیرد، روش شناسی استنباط سیره است که هر چند شهید مطهری به طور مدوّن به آن نپرداخته است، اما از مجموعه آثار استاد در این زمینه قابل استنباط است. به ویژه در این موضوع، جلد 9 از مجموعه یادداشت های استاد نباید مورد غفلت قرار گیرد.
 
معرفی اجمالی بخش‌های کتاب
 
کتاب سیری در سیره ی نبوی(ص) علاوه بر بخش اصلی که شامل هشت سخنرانی است، دیباچه، مقدمه و ضمیمه ای نیز دارد. 
 
دیباچه در اصل مقدمه های جلد اول و دوم کتاب  «محمد خاتم پیامبران » است که به مناسبت آغاز پانزدهمین قرن بعثت از سوی مؤسسه حسینیه ارشاد منتشر گردید. دیباچه دو قسمت است. استاد مطهری در قسمت اول با عنوان  «دعوت های سه بعدی » به ویژگی های دعوت های انبیاء اشاره کرده است که در همه ابعاد حیات انسانی سخن دارد، گروه وسیعی از انسان ها را در طول تاریخ به خود جلب نموده و تا اعماق جان انسان ها نیز نفوذ کرده است و نیز اینکه بشر همچنان به دعوت انبیاء نیازمند است. استاد در قسمت دوم دیباچه با عنوان  «موج اسلامی » پویایی و ماندگاری اسلام را یادآور شده است.  
 
مقدمه این کتاب نیز کلامی از استاد است در نقد این فکر انحرافی که  «ما قادر به پیروی از اولیاء دین نیستیم. » استاد با اشاره به اینکه از جمله منابع شناخت اسلام، سیره معصومین (علیهم السلام) است، از بی اعتنایی به سیره ی معصومین (علیهم السلام) به عنوان یکی از آسیب های جامعه یاد می کند. 
 
وی در گفتار اول به معنای سیره و انواع آن می پردازد. سیره غیر از سیر و بیان حوادث تاریخی است. سیره یعنی سبک عمل و منطق و  تصمیم گیری. سیره ی پیامبر اکرم(ص) در ابعاد مختلف قابل بررسی است مانند تبلیغ، رهبری، قضاوت، تعامل با خانواده و اصحاب و نیز نحوه ی مواجهه با دشمنان.
 
در گفتار بعدی با عنوان  «منطق ثابت عملی »، استاد مطهری در پی اثبات این نکته است که می توان منطق عملی ثابتی را در حیات انسان ها سراغ گرفت؛ به گونه ای که با گذشت زمان رنگ کهنگی به خود نگیرد و همواره لازم الاجرا باشد. 
 
وی در برابر دیدگاهی که وجود معیارها و منطق، عملی ثابت را نفی می کند و موضع گیری افراد را وابسته به نحوه ی حفظ منافع می داند، نمونه هایی را ذکر می کند که نشان می دهد افراد می توانند در شرایط مختلف از اصول و معیارها و سبک ثابتی پیروی نمایند. مانند پیامبر اکرم (ص) و امیرالمؤمنین(ع). البته این ثبات در اصول و پیروی از آن تنها به معصومین(ع) اختصاص ندارد. شهید مطهری از سلمان، ابوذر و شیخ انصاری نیز یاد می کند. 
 
شهید مطهری در گفتار بعدی با عنوان  «سیره و نسبیت اخلاق » به توضیح برخی روش های باطل که رسول اکرم(ص) هرگز آنها را به کار نبرده است می پردازد. مانند غدر و خیانت، تجاوز و ظلم پذیری. پیامبر گرامی اسلام(ص) در سبک رفتار و موضع گیری خود به برخی اصول به صورت مطلق پایبند بودند که استاد مطهری از آن به عنوان اصول اولیه اخلاق و معیارهای اولیه انسانیت یاد می کند مانند عدالت. از سوی دیگر برخی اصول را نیز می توان سراغ گرفت که اجرای آنها وابسته به شرایط و با در نظر گرفتن اصول اولیه اخلاق است. مانند اصل اعمال قدرت که در مقابل همگان نمی توان و نباید، قدرت را به کار برد. 
 
موضوع گفتار چهارم  «کیفیت استخدام وسیله » است. از دیدگاه استاد مسلمانان هم در انتخاب اهداف و هم در انتخاب روش ها و وسیله ها باید به اصول اسلام متعهد باشند؛ همانگونه که به عنوان مثال، پیامبر اکرم(ص) در عرصه-ی تبلیغ دین، هرگز از شیوه ها و وسایل نامشروع استفاده نکرده است. بر همین اساس است که استفاده از شیوه هایی همچون جعل حدیث و استفاده از شیوه های بدعت آمیز حتی برای ترویج دین پذیرفته نیست. 
 
موضوع گفتار بعدی پاسخگویی به دو پرسش از سوی مخاطبین است. 
 
شهید مطهری در گفتارهای ششم و هفتم به تبیین اصول تبلیغ در اسلام می پردازد که از آیات قرآن کریم قابل استنباط است و در سیره و نحوه ی دعوت رسول اکرم(ص) به روشنی نمود یافته است. 
 
گفتار هشتم که در واقع آخرین بخش از این کتاب است، تبیین نقش سیره ی نبوی در گسترش سریع اسلام اختصاص دارد. استاد مطهری سرعت در گسترش اسلام را از جمله امتیازات این دین آسمانی می شمارد و آن را بیش از همه ناشی از دو عامل قرآن و محتوای آن و نیز اخلاق پیامبر(ص) و سیره و روش او در تبلیغ و هدایت و رهبری می داند. 
 
کتاب سیری در سیره نبوی، ضمیمه ای نیز دارد که از دو بخش تشکیل شده است. در بخش اول تاریخچه ای از زندگانی پیامبر اکرم(ص) آمده و توضیح مختصری در مورد برخی سخنان حضرت ارائه شده است و در بخش دوم ضمیمه، شهید مطهری ترجمه صد حدیث از حضرت رسول اکرم(ص) را آورده است. 
 
 
 
انتهای پیام

دیدگاه ها