هرساله در ايام شهادت استاد مطهري فرصتي مي يابيم تا با ياد و نگاهي به آثار آن بزرگوار به انديشه ها و ميراث ارزشمندي كه براي ما با گفتار و نوشتار خود به جاي گذاشته اداي دين كنيم، اما كمتر به اين نكته توجه كرده ايم كه شهيدمطهري از نوادر است و تعمق و رمزگشايي هر روزه از آثار او وظيفه جامعه اسلامي است. در همين ايام، در يكي- دو سال گذشته نام ستاد بزرگداشت استاد شهيد مطهري را مي بينيم و مي شنويم. در تمام روزهاي سال آنها بسيار- اما به گفته خود ناكافي- براي ترويج انديشه هاي استاد تلاش مي كنند. اعضاي اين ستاد در روزهايي كه به نام استاد مزين شده بيش از هميشه مشغول آماده سازي اذهان جامعه براي تعمق و تفكر در انديشه مطهري هستند. به آنها دست مريزاد مي گوييم و ابعاد مختلف فعاليت هاي آنها و همچنين زندگي استاد را با محمد حسن صالحي مرام دبير ستاد بزرگداشت شهيد مطهري به گفت وگو مي نشينيم.

    *لطفاً در ابتدا مختصري از روند شكل گيري ستاد بزرگداشت شهيد مطهري بفرماييد. 

    تا سال ۸۵ خانواده شهيد مطهري متولي برگزاري مراسم سالگرد ايشان بودند، اما با توجه به نقش استاد مطهري در شكل گيري نهضت اسلامي در كنار
    حضرت امام(ره) و تفكرات بزرگ اين استاد فرزانه كه پايه هاي فكري نظام اسلامي را تشكيل مي دهد، شايسته بود كه ستادي به طور خاص متولي اين امر شود. لذا اين ستاد تشكيل شد و در ابتدا از طريق خانواده ايشان درخواستي از آقاي مصلحي سرپرست سازمان اوقاف و امور خيريه صورت گرفت و ايشان مسئوليت ستاد را پذيرفتند، اكنون نيز همه دستگاه هاي فرهنگي كشور به همراه فرزندان شهيد مطهري عضو ستاد هستند. 

    * فعاليت هاي اين ستاد از زمان پيگيري تاكنون چگونه بوده است و آيا تنوع و نوآوري اي امسال نسبت به سال گذشته در برنامه ها داشته ايد 

    بيشترين فعاليت هاي ستاد در سال گذشته بود و برنامه هاي متنوعي اجرا شد كه مهمترين آنها بر پايي جشنواره جايزه مطهر بود كه به عنوان يك جايزه نمادين از كساني كه در ترويج و گسترش انديشه هاي استاد نقش داشتند تقدير شد.
    امسال هم برنامه هاي متنوعي مشابه سال گذشته داشتيم از جمله جشنواره مطهر كه در بخش هنر برگزار شده و از كليه هنرمنداني كه در رشته هاي مختلف هنري از افكار، انديشه ها و آثار شهيد مطهري بهره گرفتند ، تقدير شد. همچنين همايش بين المللي انديشه هاي قرآني استاد با شركت بيش از ۴۰ كشور در قم برگزار مي شود. از ديگر برنامه هاي ستاد، افتتاح ۲۹ كانون در ۲۹ دانشگاه كشور، افتتاح ۱۰۰ نمايشگاه عكس در ۱۰۰ دانشگاه، برگزاري ۱۰۰ سخنراني در ۱۰۰ دانشگاه و مسابقه كتابخواني بين ۴۰۰ هزار نفر از فرهنگيان و ۴۰ هزار نفر از دانشجويان، انتشار ۱۰ عنوان كتاب پژوهشي و تحقيقاتي در خصوص افكار و انديشه هاي شهيد مطهري، برگزاري نشست سالانه حكمت مطهر كه از ميان ۷۰۰ مقاله رسيده از سوي اساتيد دانشگاه و دانشجويان مقاطع تكميلي، مقاله هاي برتر انتخاب و به آنها جوايزي اهدا خواهد شد. همچنين امسال علاوه بر تهران با همكاري نهاد نمايندگي ولي فقيه در دانشگاه ها در ۱۴ استان ديگر نيز برگزاري جشنواره استاني حكمت مطهر از برنامه هاي ماست. همچنين اعضاي ستاد ديداري با مراجع عظام در قم داشتند و در مراسمي نيز با حضور رئيس جمهور از اساتيد برجسته دانشگاه ها و معلمان نمونه تقدير شد. در كنار اين برنامه ها در هفته معلم در مدارس كشور توسط بسيج فرهنگيان با هماهنگي ستاد، برنامه هاي ويژه اي برگزار شد.
    برگزاري هم انديشي نخبگان دانشجو در خانه موزه شهيد، مطهري و بزرگداشت مقام استاد بر مزار استاد شهيد، مراسم يادبودي در مسجد قبا با توجه به اين كه استاد در آن مسجد سخنراني داشتند، ياد بود استاد شهيد مطهري در حسينيه ارشاد و ديدار دانشجويان با خانواده ايشان از ديگر برنامه هاي سال جاري ستاد است. 

    * آيا توليدات فرهنگي هم از مطالعات و پژوهش هاي انجام شده داشته ايد 

    بله، يكصد موضوع پژوهشي را در افكار و انديشه هاي استاد انتخاب كرديم و اساتيد دانشگاه، پژوهش در اين زمينه ها را آغاز كرده اند. حاصل اين پژوهش ها چاپ و در سي امين سالگرد شهادت استاد مطهري در دسترس قرار خواهد گرفت.
    توليد انيميشن زندگي استاد مطهري در مركز فرهنگي صبا از ديگر توليدات فرهنگي است و تصور مي كنيم اين كار از حلقه هاي گمشده در فعاليت هاي صورت گرفته درباره استاد مطهري است و مي تواند بسته هاي فرهنگي را براي نو نهالان ايجاد كند.
    همچنين برگزاري نمايشگاه اسناد محرمانه ساواك، تهيه پورتال شهيد مطهري و انتشار مجموعه ۴ جلدي تحت عنوان منظومه هاي شگفتي و داستانهاي راست و ترجمه كتاب داستان و راستان به پنج زبان زنده دنيا از برنامه هاي آينده ستاد است.
    نكته مهم ديگري كه دنبال مي كنيم ايجاد مركز ترجمه آثار استاد با همكاري مراكز معتبر ترجمه كشور است كه اميدواريم بتوانيم آثار استاد را در مرحله اول به ۱۰ زبان زنده و اول دنيا ترجمه كنيم.
    از اقدامات مهم ديگر شكل گيري بنياد شهيد مطهري است كه در سال ۸۵ به تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي رسيده است و اميدواريم بتوانيم در اين قالب در بسط و تبيين مكتب فلسفي استاد كوشا باشيم. 

    * اقدامات انجام شده اين ستاد از زمان تشكيل تاكنون تا چه ميزان در ترويج انديشه هاي شهيد مطهري موفق عمل كرده و آيا اقدامات را كافي مي دانيد 

    كارهاي صورت گرفته واقعاً كافي نيست، اما بيشترين كاري كه توانستيم انجام دهيم اين است كه استاد را كه ياد و نام او در اذهان زنده و جاويد است، بيشتر به جامعه بشناسانيم. بسياري از مردم به جايگاه والاي علمي و فلسفي استاد كاملاً آشنا نيستند و ضرورت دارد اين جايگاه براي عموم جامعه تبيين شود. در مقابل بزرگي شهيد مطهري هنوز هيچ كاري نتوانسته ايم انجام دهيم اما از آنجا كه ما يك ستاد هستيم، ستاد بيشتر به فضاي ذهني جامعه و تبليغات مي پردازد و پرداختن به كارهاي زيربنايي و بنيادين مانند تاسيس پژوهشگاه شهيد مطهري در گام اول و ايجاد دانشكده فلسفي شهيد مطهري از كارهاي بنيادين است كه بايد دنبال كرد.
    * همانطور كه شما فرموديد نام و ياد شهيد مطهري در اذهان مردم ماندگار است، راز ماندگاري شهيد مطهري را در چه مي دانيد
    به نظر مي رسد آنچه شهيد مطهري را از ساير بزرگان متمايز كرده، جامعيت شهيد مطهري است و كمتر كسي را داريم كه هم فيلسوف، هم متكلم، هم متفكر، هم جامعه شناس، هم سخنور و هم نويسنده باشد. ويژگي ديگر اصلاح گري است، استاد بزرگترين معضل جامعه را بي هويتي مي داند و با توجه به وجود سايه خفقاني كه بويژه در سال هاي پاياني دهه ۴۰ و آغازين دهه ۵۰ داريم با جسارت كامل در مقابل اين معضل ايستادگي مي كند. مقابله با جريانات متحجر و التقاطي با صراحت در سخنراني ها و نوشته ها نمونه بارز اين اصلاح گري است.
    شهيد مطهري، استقلال سياسي و اقتصادي را مرحله اي بعد از استقلال فرهنگي مي دانند و معنايش اين است كه استقلال فرهنگي زيربناي استقلال جامعه است و ايشان به دنبال اين بود كه جامعه اسلامي را به خويشتن خويش برگرداند.
    نكته ديگري كه استاد را متمايز از سايرين مي كند، توجه به ضرورت تربيت ديني است، از ديدگاه او نمي توان دين را شيء انتزاعي دانست و از مردم خواست كه خود آن را پيدا كنند، وظيفه يك روحاني اين است كه ابعاد و جزئيات دين را به مردم بشناساند و استاد در اين راه كوتاهي نكرد. ايشان معتقد بودند كه هيچ گاه تعليم نبايد جاي تفكر را بگيرد و معتقد به حس حقيقت جويي در ميان جامعه بود و شك را وسيله رسيدن به مرحله يقين و تكامل مي دانست.
    استاد معتقد بود كه انسان بايد بر اساس مقتضيات زمان تربيت شود و غفلت از تربيت بر اساس آداب زمانه باعث انحراف مي شود.
    از ديگر ويژگي هاي استاد بحث تحول گرايي است كه در زندگي و آثار ايشان بسيار مشهود است و توانسته با همين ويژگي در نظام فكري جامعه تحول ايجاد كنند.
    استاد مسائل بسيار پيچيده و غامض را توانسته به زبان و بيان ساده به جامعه ارائه كند، درحالي كه بسياري از بزرگان انديشه هاي ناب و بزرگي داشتند، اما نتوانستند به مردم ارائه دهند و صرفاً طبقه خاصي از انديشمندان توانستند به بلنداي انديشه هاي آنان دست پيدا كنند.
    نكته ديگر اعتقاد راسخ شهيد مطهري به جمع ميان دين و دنياست و در «انسان و مقتضيات زمان» به وضوح اين اعتقاد تجلي يافته است. همچنين ايشان اعتقاد عملي به گفتمان آزادانديشي و نقد داشتند و همين ويژگي ايشان را به شخصيتي تبديل كرده بود كه تمام مخالفان با رغبت در جلسات سخنراني ايشان حاضر مي شدند.

    استاد مطهري را مي توان معمار چيدمان واقعي دانش و بصيرت معرفي كرد. پاسخگويي به سؤالات و شبهات در جامعه، شجاعت در بيان حقايق، ايستادگي در برابر كج روي و انحرافات، آگاهي از نياز جامعه به گونه اي كه نيازها به دنبال ايشان نمي آمد، بلكه ايشان به دنبال نيازها مي رفت، احاطه كامل به معارف اسلامي، توان برقراري ارتباط با نسل هاي مختلف، ايجاد پيوند ميان ديانت و عقلانيت، مقابله با برخي مواردي كه مورد پذيرش عرف واقع شده بود، نكته سنجي در تحليل و تبيين انديشه ها و جامعه شناختي جامعه اسلامي و گره گشايي فكري و عقيدتي از نسل جوان از ويژگي هاي ممتاز شهيد مطهري است.

    در ميان فلاسفه معروف اسلامي، استاد مطهري تنها كسي است كه ديدگاه فلسفي او به مسائل اجتماعي، سياسي و حتي زندگي روزمره تسري مي يابد، ولي فيلسوفي كه به بطن جامعه بيايد و دنبال دردهاي جامعه باشد، كمياب است.
    وقتي كه در سال ۸۵ اعضاي ستاد، خدمت مقام معظم رهبري رسيدند، ايشان فرمودند كه با ارائه مكتب فلسفي شهيد مطهري به عنوان مبدا ديدگاه فكري ايشان، امكان تحقيق درباره ابعاد مختلف استاد مطهري بسيار دقيق تر امكانپذير خواهد بود و اميدواريم در پژوهشگاه ويژه و دانشگاهي كه شكل خواهد گرفت، رسيدگي به اين مهم امكانپذير شود.

    در فرمايشات حضرت امام (ره) نكته جالبي وجود دارد و آن اين كه ايشان مي فرمايند خدمتي كه استاد مطهري به نسل جوان كرده، كمتر كسي كرد و آثار ايشان بي استثنا همه خوب است و فرد ديگري را سراغ نداريم كه بگوييم آثاري بي استثنا خوب دارد.

    دليل چنين برداشتي از آثار استاد مطهري برگرفته از سرچشمه پاك، تقوا، اخلاص و خودساختگي استاد است.
    * ايشان چه تاثيري در ماندگاري استاد مطهري داشتند 

    اساساً مبناي تفكر فلسفي استاد مطهري، امام (ره) است، ايشان ۱۲ سال در محضر امام (ره) فلسفه آموختند و به نظرم نه تنها مبناي تفكر فلسفي استاد مرهون امام (ره) است بلكه توان ارتباط با همه مردم را نيز از امام (ره) فراگرفتند و مي توان گفت تمامي ابعاد شخصيتي شهيد مطهري مرهون حضرت امام(ره) است.

    * شهيد مطهري را استاد حكمت و فلسفه مي شناسند، تا چه ميزان بعد از شهادت ايشان فعاليت ها معطوف به تبيين اين دو ويژگي استاد بود 

    در مجموع كارهاي خوب اما ناكافي در تبيين ديدگاه هاي استاد مطهري صورت گرفته است از جمله برپايي همايش حكمت مطهر توسط صداوسيما، اقدامات فرزندان ايشان تلاش هاي دانشگاههاي مختلف و حوزه هاي علميه و ... اما تمامي اين فعاليت ها به صورت جزيره اي و جدا از هم بوده و انسجام ندارد و عملاً روح واحدي بر آنها حاكم نيست و ممكن است يك بخش چندين مرتبه بررسي شود و بخش ديگر مغفول بماند.

    بنده، مقام معظم رهبري را پرچمدار واقعي و تبيين گراي مكتب فلسفي استاد مي دانم كه عملاً با اقداماتي از جمله راه اندازي كرسي هاي آزادانديشي در دانشگاه ها و توصيه هاي مكرر به دانشجويان و طلاب راه ايشان را ادامه دادند.
    معتقدم تفكر فلسفي شهيد مطهري نه تنها براي بسياري از مشكلات جامعه ما بلكه براي بسياري از مسائل ملل اسلامي مي تواند راهگشا باشد.

    * با توجه به عنايت ويژه استاد مطهري به جوانان، دانشجويان و طلاب و خدماتي كه هم در زمان حيات و هم پس از شهادت با آثار، گفتار و نوشتار به اين اقشار داشتند آيا جوانان به وظيفه خود در زنده نگه داشتن انديشه هاي استاد واقف هستند 

    خوشبختانه برخلاف آنچه بدخواهان نظام مطرح مي كنند، امروز نسل جوان و دانشجوي ما در كنار نسل طلبه هاي جوان بيشترين توجه را به تفكرات و آثار استاد دارند براي مثال در مسابقات كتابخواني درهر دوره ۱۰۰هزار نفر شركت مي كنند و اين پيام بسيار خوبي است كه اگر سازماندهي و امكانات لازم فراهم شود اين رقم مي تواند چندين برابر شود. به اذعان برگزاركنندگان اين مسابقات، كساني كه دراين مسابقات شركت مي كنند بسيار متاثر از آثار و انديشه هاي استاد مي شوند.

    امروز هم انديشه هاي استاد مطهري و آثار و گفتارشان براي نسل جوان بسيار راهگشا است زيرا ايشان همه چيز را به زبان ساده بيان مي دارند و به صراحت موانع و انحرافات راگوشزد مي كنند. در خدمات متقابل ايران و اسلام بحث ايشان هميشه زنده است و جوانان بايد مراقب تلاش هاي دشمن براي از هم پاشيدن پيوند ايرانيت و اسلاميت باشند. 

    * مبارزه با جريانها و تفكرات انحرافي را از ويژگي هاي بارز استاد برشمرديد، دراين بحث ميراث مكتوب استاد چقدر هنوز زنده است 

    شهيد مطهري اولين كسي بودكه در آغاز دهه ۵۰ همانند امام (ره) حتي يك روز هم سازمان منافقين را تاييد نكرد. بسياري از آثار استاد مطهري ناظر به همين مبارزه با جريانات انحرافي است كه امروز نيز با همان ماهيت و ظاهر متفاوت جلوه مي كنند و تحقيق در آثار، گفتار و نوشتارمي تواند راه روشني براي امروز جامعه نيز بگشايد.

    * نكته اي كه درباره شهيد مطهري مورد غفلت قرار گرفته مبارزات سياسي ايشان است ، به نظر شما چقدر ضرورت دارد به اين بعد از شخصيت استاد توجه شود 

    ايشان زماني كه در سال ۱۳۱۶ و در سن ۱۸ سالگي وارد حوزه شدند شرايطي حاكم بود كه رضاشاه و رژيم وقت تلاش گسترده اي براي حذف روحانيت از صحنه جامعه داشت و در حالي كه خانواده ايشان تلاش شان اين بود كه به عنوان يك فرد دولتي وارد عرصه جامعه شود، روحانيت را انتخاب كرد. ايشان در زمان اقامت در قم با شهيد نواب صفوي رهبر فدائيان اسلام همكاري گسترده داشتند كه اسناد آن موجود است. ايشان اولين تشكيلات انجمن دانشجويان را در سال ۱۳۳۴ در دانشگاه تهران ايجاد كرد و انجمن اسلامي پزشكان را در سال ،۱۳۳۷ ايشان اداره كرد در حالي كه در آن سال ها هنوز نهضت اسلامي تشكيل نشده بود.نكته ديگر فعاليت ايشان در كنار امام (ره) در قيام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ بود و در همان زمان به دنبال سخنراني مهيج عليه شخص شاه دستگير و به همراه تعدادي از روحانيون تهران ۴۳ روز زنداني شدند.

    موارد ديگري از جمله رهبري هيات هاي مؤتلفه به همراه چند تن ديگر از بزرگان، پس از آزادي زندان، دستگيري مجدد ايشان در سال ۴۸ به دنبال بيانيه اي كه به همراه آيت الله طباطبايي براي جمع آوري اعانه براي مردم فلسطين صادر كردند، سخنراني در حسينيه ارشاد و اساساً تاسيس اين حسينيه و تبديل آن به پايگاه براي بسط و گسترش انديشه هاي اسلامي، دستگيري در سال ،۵۱ ممنوع المنبر بودن از سال ۵۳ تا پيروزي انقلاب به دستور ساواك و مبارزه با سازمان منافقين از نقاط روشن مبارزات سياسي ايشان بود.
    * در شكل گيري و تكوين جمهوري اسلامي، استاد چه نقشي ايفا كردند 

    ايشان نماينده حضرت امام(ره) بودند و به عنوان سخنگوي ايشان مسائل نهضت اسلامي را تبيين مي كردند، در جريان استقبال از امام (ره) و تشكيل شوراي انقلاب نقش قابل توجهي داشتند. اما ايشان فقط ۸۰ روز بعد از انقلاب زنده بودند. سؤالي كه بايد مطرح شود اين است كه چرا گروه فرقان به سراغ شهيد مطهري و امثال او رفتند، در واقع پاسخ اين است كه آنها ستون هاي انقلاب را زدند. بر خلاف بسياري كه مي گويند گروه فرقان فقط يك گروه واپس گرا و 

    خوارج گونه بود، من معتقدم كه اين گروه ساخته و پرداخته سرويس هاي امنيتي كشورهاي مخالف انقلاب براي ضربه زدن به نهضت اسلامي ملت ايران بود. پيش از انقلاب،اين سرويس هاي امنيتي به اين نتيجه رسيده بودند كه با توجه به فضاي جامعه ايران رژيم شاه ساقط خواهد شد و لذا براي حذف ستون هاي انقلاب برنامه ريزي كرده بودند. گروه فرقان پيشقراول تروريسم در ايران بود و پيش از منافقين كه از سال ۶۰ جنگ مسلحانه عليه نظام را اعلام كردند، آنها دست به اين ترورها زدند.

    * جامعه ايران امروز چقدر به انديشه ها و آثار شهيد مطهري نياز دارد و اگر ايشان امروز در جامعه ما بود به دنبال چه نيازهايي مي رفت 

    امروز هم همچنان همان توطئه هاي سابق و تلاش هاي بدخواهان نظام وجود دارد و فقط رنگ عوض كرده ايم. آن روز كمونيسم بود امروز سكولاريسم و ايسم هاي ديگر كه مي بايست اقشار مختلف جامعه به خصوص دانشگاهيان و روحانيون به آن توجه داشته باشند.در مباحث مختلف فرهنگي، سياسي، اقتصادي و در مقوله عدالت رجعت به انديشه ناب استاد مطهري مي تواند راه گشا باشد. امروز كه دشمن به دنبال اين است كه انسجام ما را خدشه دار كند و در مقابل بسياري از تهديدهاي ديگر ضرورت دارد كه مردم هرچه بيشتر به عمق تفكر شهيد مطهري آگاه شوند.در مجموع نبايد در استاد مطهري متوقف ماند و بايد نيروهاي دانشگاهي و حوزوي خود را در عرصه انديشه اسلامي تقويت كنند و فلذا جايگاهي همانند شهيد مطهري را از اهداف خود بدانند اما تا امروز ايشان رستم ميدانگاه انديشه اسلامي بوده است.

به نقل از : http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1618586